Het jasje van Van Speijk ging niet de lucht in

jas van SpeijkVoor ruim 6000 euro is bij Christie’s een stukje van de jas van Jan van Speijk geveild. In de oorlog die Nederland uitvocht met de opstandige Belgen in de jaren dertig van de 19e eeuw, blies de kapitein zijn schip op. Zo wist hij te voorkomen dat hij met bemanning en lading in handen van de vijand zou vallen. Op miraculeuze wijze is de jas ontkomen aan de ontploffing. Van Speijk had zijn kledingstuk eerder afgestaan aan de marinier in opleiding Van Gelder, die aan de wal was achtergebleven. Van Gelder begreep meteen dat hij een collectors item in handen had. Hij nam de schaar ter hand en knipt een strook van de jas af. De stof bevestigde hij aan een brief waarin hij uitlegde hoe hij de jas van de nieuwe volksheld in bezit gekregen had.
Van Gelder had aan boord de taak het dagjournaal in te vullen. Dit deed hij beurtelings met Van Speijk. In het Nationaal Archief is dit journaal bewaard gebleven. Na de ontploffing van de kanonneerboot werd het gevonden aan de oever van de Schelde. Op de site van het Archief is een fragment van het document te vinden.
klik hier voor het dagjournaal
Ook op deze site een notitie uit het Stamboek van Officieren waarin toegelicht wordt hoe Van Speijk tot zijn daad kwam. Doordat zijn schip door de harde wind tegen de Scheldekade van Antwerpen was geblazen, kregen de Belgen de kans Van Speijk c.s. aan te vallen. ‘Het Antwerpsche gepeupel’ en de ‘Belgische rooverbenden’ betrad het schip, waarop Van Speijk liever de lucht inging.
Van Speijk kreeg een praalgraf in de Nieuwe Kerk. Zo maakte de koning duidelijk dat de kapitein net als Michiel de Ruyter een nationale zeeheld was. Een complete cultus rondom de ontploffing werd op touw gezet. Nederland moest tot een eenheid worden omgesmeed. Door gedichten, verhalen en schilderijen werd het verhaal van Van Speijk in het collectieve geheugen gevoegd. In het Rijksmuseum hangen voorbeelden van deze schilderijen. klik hier
van speijkKoning Willem bepaalde dat de marine altijd een schip zou laten voeren met de naam Van Speijk. In Egmond is een vuurtoren naar de marineman vernoemd. De heldenverering ging zelfs zover dat Het Amsterdamse Scheepvaartmuseum een stukje van de rechterarm is te bewonderen. Keurig geprepareerd dobbert het lichaamsdeel in de formaldehyde. Een held met een eigen reliek. Zo gezien is het dus niet vreemd dat het stukje van de jas meteen in veiligheid is gesteld door Van Gelder. Toch blijft het vreemd je druk te maken over een stukje textiel als je collega net omgekomen is.
Wie het jas-strookje heeft gekocht bij Christie’s is bekend. Het is de botenmaker Buyse, die Van Speijk eerde door zijn bedrijf naar hem te vernoemen. In de veiling had hij concurrentie van het studentenhuis Van Speijk uit Delft. Gelukkig is via internet te achterhalen dat dit studentenhuis in ieder geval nog drie soorten schimmels in de koelkast heeft. Het historische reliek is waarschijnlijk beter op zijn plaats bij de botenbouwer.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten

Laat hier je reactie op het bericht achter.